Nazaret - miasto Maryi
W szóstym miesiącu posłał Bóg anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret, do Dziewicy poślubionej mężowi, imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja. Anioł wszedł do Niej i rzekł: „Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą, błogosławiona jesteś między niewiastami”.
Ona zmieszała się na te słowa i rozważała, co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Lecz anioł rzekł do Niej: „Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz i porodzisz Syna, któremu nadasz imię Jezus. Będzie On wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da Mu tron Jego praojca, Dawida. Będzie panował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca”. Na to Maryja rzekła do anioła: „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?”. Anioł Jej odpowiedział: „Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię. Dlatego też Święte, które się narodzi, będzie nazwane Synem Bożym. A oto również krewna Twoja, Elżbieta, poczęła w swej starości syna i jest już w szóstym miesiącu ta, która uchodzi za niepłodną. Dla Boga bowiem nie ma nic niemożliwego”. Na to rzekła Maryja: „Oto Ja służebnica Pańska, niech Mi się stanie według twego słowa!”. Wtedy odszedł od Niej anioł.
Nazaret, miasto rodzinne Jezusa, dzisiaj w niczym nie przypomina miasta z czasów, kiedy Maryja z dzbanem na głowie chodziła do źródła po wodę, a u Jej boku podążał mały Jezus i bosymi piętami wzniecał przydrożny kurz.
Miasto zapewne nie odgrywało żadnej znaczącej roli, skoro w ogóle nie jest wspominane w Starym Testamencie ani w żadnym dziele starożytnym. Po raz pierwszy wymienione jest w Nowym Testamencie. Nie sugerujmy się określeniem „miasto” jakiego używają ewangeliści (Mt 2,23; Łk 1,26.39; 4,29), czynią to wzorem greckiego tłumaczenia Starego Testamentu, które każdą miejscowość, duże miasto czy zapadłą wioskę nazywa „polis”, określenie tłumaczone jako miasto.
Nazaret był raczej niewielką mieściną, aczkolwiek zamieszkaną na bardzo długo przed czasami Nowego Testamentu, najstarsze fragmenty ceramiczne znalezione w czasie wykopalisk pochodzą z ok. 900 roku przed Chrystusem.
Widok na miasto Maryi z tarasu bazyliki
Przez swe położenie geograficzne Nazaret był idealnym miejscem, aby chronić lata życia ukrytego Syna Bożego, z dala od „międzynarodowej trasy” Via Maris, która przebiegała w odległości ok. 10 km na południowy-wschód. Z dala od zgiełku światowego, w niewielkiej dolinie otoczonej górami, dokonały się tajemnice naszego zbawienia: Zwiastowanie i Wcielenie, tu uświęcając życie rodzinne wzrastał Zbawiciel.
Dzisiaj nad miastem dominuje potężna bazylika Zwiastowania, zbudowana przez franciszkanów w latach 1960-1969. Bazylikę zaprojektował włoski architekt Giovanni Muzio. Potężna stożkowata kopuła, zakończona kamienną latarnią wznosząca się na wysokość 57 m chroni relikwię - Grotę Zwiastowania. Jak wyglądał domek Maryi kiedy „wszedł do Niej anioł i pozdrowił” (Łk 1,28) nie wiadomo. Lecz wiadomo z całą pewnością, że kolejne pokolenia chrześcijan otaczały tę Grotę szczególną czcią.
W centrum widać bazylikę Zwiastowania  
Nowoczesna bazylika stanęła w miejsce kościoła z XVIII wieku, w którym pokazywano grotę. W grocie tej „według tradycji” - jak mówiono, miało miejsce Zwiastowanie. Kościół XVIII-wieczny, stosunkowo niewielki, z powodów politycznych wybudowany naprędce i niegodny tak ważnego wydarzenia zbawczego, postanowiono zburzyć i wybudować aktualną bazylikę.
Przy tej okazji przeprowadzono badania archeologiczne i odkryto, że tradycja ma stuprocentową rację. W tym samym miejscu już krzyżowcy w XII wieku wybudowali duży kościół. Uciekli się do kilku sztuczek architektonicznych, zastosowanych tylko po to, aby chronić Grotę.
Fronton bazyliki Zwiastowania Bazylika Zwiastowania
Krzyżowcy nie przypadkiem wybrali to miejsce, bo już w V wieku mnisi mieli tu bizantyjską bazylikę, która czciła Grotę. Sensacyjne okazały się odkrycia najstarszej warstwy - już w trzecim, a może nawet w drugim wieku było tu miejsce kultu! Czyli już chrześcijanie pierwszych pokoleń, nawróceni z judaizmu, otoczyli Grotę czcią i przekształcili w kościół.
Już bezpośredni spadkobiercy świadków życia i zmartwychwstania Chrystusa, gromadzili się tu na modlitwie i zapewne tak samo jak w Jerozolimie „łamali chleb po domach ”(Dz 2,46), tak tu w Grocie-domu sprawowali Eucharystię. Mamy na to pewne, kamienne dowody.

Opracował o. Marian B. Arndt ofm
Kościół dolny z Grotą Zwiastowania Kościół górny
Bazylika Zwiastowania Matka Boża Polskich Uchodźców