Asyż
Asyż
Miasto (Asisium dla starożytnych Rzymian, Ascesi w średniowieczu) leży w środkowej Umbrii, granicząc z gminami Perugii, Gualdo Tadino, Nocery, Foligno, Spello, Bettony, Bastia Umbra. Wodę doprowadzają potoki Chiascio i Topino. Gmina Asyż zajmuje powierzchnię 18000 hektarów i liczy ok. 25000 mieszkańców, z czego ok. 6000 zamieszkuje samo miasto.
Asyż zbudowany został na skalistym, zachodnim zboczu Monte Subasio (1290 m n.p.m.) i ograniczony jest od strony północnej głębokim wąwozem potoku Tescio, a od południa rozległą równiną. Umbrii.
W czasach tak zwanej cywilizacji z Villanova (IX-V w. p. Chr.) znajdowała się na tych terenach wioska Umbrów, jednego z najstarszych ludów italskich. Tereny dzisiejszego Asyżu znalazły się następnie w zasięgu wpływów cywilizacji etruskiej. Po bitwie pod Sentino (295 p. Chr.), która przyniosła ostateczną klęskę ludów etruskich i umbryjskich, zjednoczonych przeciwko Rzymowi, Asyż przeszedł pod władanie stolicy Imperium i wyniesiony został do godności Municipium, co oznaczało m.in. obowiązek wystawiania pewnej liczby żołnierzy do legionów, ale także umożliwiało korzystanie z praw obywatelskich i uprawnień gospodarczych obywateli rzymskich. O rozkwicie gospodarczym i społecznym w warunkach niezależnego ustawodawstwa cywilnego świadczy forum pod dzisiejszym rynkiem, świątynia Minerwy oraz pozostałości amfiteatru i term.
 
Panorama Asyżu
 
Chrześcijaństwo stosunkowo wcześnie dotarło do Asyżu, znajdując podatny grunt. Już w pierwszej połowie III w. biskup i męczennik św. Rufin nauczał tutaj Ewangelii. Po upadku Imperium Rzymskiego Asyż, jak i wiele innych miast, stał się obiektem najazdów barbarzyńców. Częściowo zburzony przez Ostrogotów Totili w 505 r. na krótki czas przeszedł pod władzę Wschodniego Cesarstwa, a następnie dostał się w ręce Longobardów z pobliskiego księstwa Spoleto.
W XI w. Asyż stanął na czele ruchu mającego na celu zdobycie wolności przez poszczególne gminy, a wymierzonego przeciwko feudałom. Władze miejskie wydały nawet specjalny edykt, w którym przyznawały wolność chłopom, dotąd przywiązanym do ziemi co, uciekając spod władzy pana, chronili się w obrębie murów. W XII w. miasto przyłączyło się do stronnictwa Ghibellinów i przyjęło u siebie garnizon wojsk cesarskich. Wojska te jednak musiały uciekać z Asyżu po powstaniu ludowym, które wybuchło wobec nadużywania władzy przez księcia Konrada von Urslingen, namiestnika cesarza Fryderyka I Barbarossy (1198 r.). W XIII i XIV w. miasto toczyło walki z gwelficką Perugią. Podczas jednej z wielu potyczek, w bitwie pod Collestrada w 1202 r. żołnierze z Perugii wzięli do niewoli młodego Franciszka.